Skip to main content

લાઈફ સફારી~૩૯ : “દીકરી- લાગણીઓની જણસ અને સંબંધોનો સેતુ!”

“દીકરી- લાગણીઓની જણસ અને સંબંધોનો સેતુ!”
દીદી, બહુ ભીડ છે, આજે લેડીઝ ડબ્બામાં ચઢાય એવી પરિસ્થિતિ નથી. અહી આવી જાઓ. મને ખબર છે તમે વિકલાંગના ડબ્બામાં નથી જ આવતા. પરંતુ, આજનો દિવસ તમારા નીતિ-નિયમોને રીસેસ આપો!” – યુનિવર્સીટીમાં માસ્ટર્સનો અભ્યાસ કરતી સ્નેહાએ લેડીઝ ડબ્બાની લગોલગ આવતા વિકલાંગના ડબ્બામાંથી ટહુકો કર્યો.
હું મને –કમને આમ-તેમ નજર ફેલાવી, એક નજર પ્લેટફોર્મ પર લટકતી ક્લોક પર નાખી અને ટ્રેનની વ્હીસલ સંભળાતા, અનિચ્છાએ વિકલાંગના ડબ્બામાં ચઢી.
સામ-સામી બે સીટની વચ્ચે વિશાળ ખુલ્લી જગ્યામાં રોજના અપ-ડાઉનવાળા ન્યુઝપેપર પાથરીને ગોઠવાયા હતા. કોઈ સ્કુલના પેપર્સ ચેક કરી રહ્યું હતું, તો કોઈ હનુમાન ચાલીસાના પાઠ! કોઈ વોટ્સએપ પર બીઝી હતું તો કોઈ બુક્સમાં મગજ લગાવી રહ્યું હતું. હું રોજીંદી આદત પ્રમાણે મારા મોબાઈલમાં  મ્યુઝિકનો આંનદ લઇ રહી હતી. “અબ મુઝે કોઈ ઇન્તેઝાર કહા...”- ગાઈ રહેલા રેખા ભારદ્વાજનો અવાજ કાનમાં કૈક ઇમોશન્સ રેડી રહ્યો હતો.
“દીદી, અહી આ બાજુ જગ્યા છે. “-એક અજાણ્યો અને થોડો સહેમેલો અવાજ સંભળાયો.
મેં પાછળ નજર કરી તો એક પંદર-સોળ વર્ષની છોકરી થોડા થાકેલા, છતાં વ્હાલા લાગે એવા સ્મિત સાથે મને એની બાજુની જગ્યામાં બેસવા ઇજન કરી રહી.
એ અજાણી છોકરીની બાજુમાં બેસીને હું મારી મ્યુઝિક મુસાફરીમાં ફરી પરોવાઈ.. છતાં એ છોકરીમાં કૈક એવું હતું કે અચાનક મ્યુઝિક પ્લેયરને પોઝ કરી, ત્રાંસી આંખે હું એને જોઈ રહી.
કચ્છ એક્સપ્રેસની કાતિલ ભીડમાં પણ એને કદાચ બીજી કે ત્રીજી વાર જોયાનું દિમાગ દાહોરાવી રહ્યું. એક વાર જોઈને યાદ રહી જાય એવું આકર્ષણ ભલે એનામાં નાં હતું, પરંતુ કૈક અજાણ્યું રીઝન હતું કે મારા દિમાગના કેમેરામાં એની ઈમેજ કેપ્ચર થઇ ગઈ હતી. અંબોડામાં કસીને બાંધેલા લાંબા કાળા વાળ, આંખે ઘસાયેલી ફ્રેમવાળા બાબા-આદમના જમાનાના ચશ્માં, જૂની ફેશનના ઝાંખા પડી ગયેલા સલવાર કમીઝ પર નાખેલી મેચિંગ વગરની ઓઢણી, હાથમાં લાલ શ્રધ્ધાનો દોરો- એકદમ સાધારણ – છતાં કૈક અસાધારણ!
“પપ્પા, શું થાય છે?”- અચાનકએ અતિ સામાન્ય લાગતો ચહેરો એકદમ સૌમ્ય અને લાગણીશીલ બન્યો.
એ અજાણી છોકરીની બાજુમાં બેઠેલા એના પપ્પા ટ્રેનની બારી પાસે બેસીને પોતાને થતી ગભરામણ ઓછી કરવા નિષ્ફળ પ્રયાસ કરી રહ્યા, એમના અચાનક ચઢી આવેલા શ્વાસે એમની પરિસ્થિતિ અને વેદના ખુલ્લી કરી દીધી. અત્યંત મુશ્કેલીથી એના પપ્પા કૈક બોલી ગયા જે એમની દીકરી સિવાય કદાચ કોઈ જ સમઝી ના શક્યું... જેમ બાળક બોલતા શીખે એ પહેલા એની ભાષા માત્ર અને માત્ર એની માતા જ સમઝી શકે છે એમ!
“મારું નામ નમિતા. આ મારા પપ્પા. એમને કીડનીનો પ્રોબ્લેમ છે એટલે ડાયાલીસીસ કરાવવા જઈએ છે.”- પોતાની પાસેની નાનીસી બેગમાંથી એક ડબ્બી કાઢી, એમાંથી ચમચી ભરીને કૈક પાવડર જેવું પોતાના પપ્પાના મોઢામાં પ્રેમથી ખવડાવી, પાણીની બોટલમાંથી પ્લાસ્ટીકના ગ્લાસમાં પાણી કાઢી એમને પીવડાવતા એ કહી રહી. કદાચ છેલ્લી દસ મીનીટથી ત્રાંસી નજરે હું એનું નિરીક્ષણ કરી રહી છું એ વાત એની ચકોર નજર પારખી ગઈ હશે.
“સિવિલ હોસ્પિટલમાં જઈ રહ્યા છો?” – મેં વાત શરુ કરતા પૂછ્યું.
“હા દીદી, જોકે હવે ચલક-ચલાણી જેવું છે. પપ્પાને અઠવાડિયે બે વાર ડાયાલીસીસ કરાવવું પડે છે, હમણાં સુધી સિવિલમાં જતા હતા, ત્યાં ટ્રસ્ટમાં ભલામણથી ફ્રીમાં ડાયાલીસીસ થઇ જતું હતું. હવે ત્યાં જઈએ તો જવાબ પડે છે કે- પૂરતું લોહીનું પ્રેશર નથી. છેલ્લા એક મહિનાથી જુદી જુદી હોસ્પિટલોની ચિઠ્ઠીઓ લઈને આમ-તેમ જાઉં છું. પૈસાનું પાણી સાથે પપ્પાને અવગડ- જીવ કપાઈ જાય છે એમની વેદના જોઈને.”- નમિતા ભીની આંખે કહી રહી. કદાચ આપણે જેટલી સહજતાથી વેદના અજાણ્યા વ્યક્તિ સાથે શેર કરી શકીએ છે એટલી સરળતાથી પોતાના સામે રડી પણ શકતા નથી...
“અઘરું છે હોસ્પિટલનું કામકાજ. હું સમઝી શકું છું. તું પપ્પા સાથે એકલી જ જાય છે દર વખતે? આઈ મીન, ઘરમાં કોઈ મોટું? કોઈ મોટો ભાઈ, કાકા-મામા કોઈ?”- પંદર-સોળ વર્ષની કુમળી ઉમરમાં જ્યારે દિલ જાતજાતના સપનાઓમાં ખોવાયેલું રહે છે, એ ઉમરે નમિતા દવાઓ અને હોસ્પિટલોના ચક્કર કાપી રહી છે એ જોઈ કૈક ખૂંચ્યું.
“હા દીદી, હું અને પપ્પા બેજ આવીએ છે કાયમ. રોજ નું થયું હવે તો! કોણ રોજ-રોજ સાથે આવે? અને મોટામાં તો હું જ છું. ઘરમાં ગણીને દાદા, મમ્મી-પપ્પા અને એક નાનો ભાઈ છે. પપ્પાની હાલત તો તમારી નજર સામે છે, દાદા ઘર ચલાવવા અને દવાઓનો ખર્ચો કાઢવા આમ-તેમ વલખા મારતા રહે છે. મમ્મી તો પપ્પાની હાલત જોઈને પોતેજ બેહોશ થઇ જાય એટલી નરમ છે, અને ભાઈ હજુ ત્રીજા ધોરણ માં ભણે છે. એટલે હું જ.. “- નમિતાએ જાણે પોતાની પરાણે છુપાવીને રાખેલી દુનિયાની એક બારી ખોલી. અને હું જોઈ રહી એમાં કસમયે મોટી થઇ ગયેલી, ઉમર સહજ નાદાનિયત અને લાગણીઓ ગુમાવી ચૂકેલી એક- ટીનએજમાં પરાણે મેચ્યોર થઇ ગયેલી દીકરી.
“હું સમઝી શકું છું.”- કહેવા માટે બીજા કોઈ શબ્દો જ જાણે નાં રહ્યા. નમિતાની આંખોમાં હું વાંચી રહી એ પ્રશ્નાર્થ કે – ના , કોઈ જ નહિ સમઝી શકે- આ લાગણીઓ અને જવાબદારીઓના આટા-પાટા!
“વીકમાં બે વાર હોસ્પિટલ આવવું પડે છે, તો તું ભણવાનું કઈ રીતે મેનેજ કરી શકે છે?”- વાત બદલવા મેં પ્રશ્ન પૂછ્યો.
“ભણવાનું તો પપ્પાની દવા શરુ થઇ એ દિવસથી જ બંધ છે દીદી. પપ્પાને લઈને હોસ્પિટલના ધક્કા ખાવાના, ઘર સાંભળવાનું, સામાજિક પ્રસંગો સાચવવાના, અને રસોડું સાચવવાનું – એમાં વળી ભણવાનો શોખ કેમ કરી પોસાય? અને સાચું કહું ને તો એવા ફદીયા પણ ક્યાં છે? મેં ભણવાનું મુક્યું તો પપ્પાનું દવા-દારુ ચાલે છે અને નાનો ભાઈ ભણી શકે છે. દાદા બિચારા આ ઉમરે કેટલું સંભાળી શકે?”- સહેજ પણ સંકોચ કે દુખ વિના ખુલ્લા દિલે નમિતા પોતાની પરિસ્થિતિ જણાવી રહી. અને એની સમઝણ અને પરિવાર માટેની કટીબધ્ધતા માટે મારું દિલ સેલ્યુટ કરી રહ્યું.
“તમે નોકરી કરો છો દીદી? તમે શું ભણેલા? તમને ખબર છે,- મને ભણવાનો બહુ શોખ હતો, હું બધી પરીક્ષાઓમાં એક થી દસમાં નંબર લાવતી. મારા ટીચર મને કાયમ કહેતા કે તું તો મોટી થઈને વકીલ જ બનજે, હું ચબર-ચબર બહુ બોલું એટલે!”- મોટી મોટી કાળી આંખો બારીની બહાર જોઈને જાણે સ્કુલના દિવસો શોધી રહી, જયારે એ બે ચોટલામાં રીબીન ગૂંથીને સાયકલ પર પાછળ ભાઈને બેસાડીને ગીતો ગાતી હસતી રમતી ભાગતી જતી.
શું જવાબ આપું નમિતાને- એ અવઢવમાં હું જોઈ રહી એની સામે.
નમિતા બેગમાંથી નેપકીન કાઢી એના પપ્પાના કપાળ અને ખભે પસીનો લુછી રહી.      
“બહુ ગરમી છે આજે. મારાથી આજે નહિ ચલાય.”- નમિતાના પપ્પા બાળ-સહજ નિર્દોષતા સાથે જીદ કરીને બોલી ગયા.
“હા પપ્પા. ગરમી તો બહુ છે. પણ ચાલવું તો પડશે જ ને? જુઓ ખાલી થોડુંક- એકદમ થોડુંક જ ચાલવાનું.. પછી હું વ્હીલચેર મંગાવી લઈશ હેં ને?”- નાના છોકરાને સમઝાવતી હોય એમ નમિતા પોતાના પપ્પાને માનવી રહી.
હું વિચારી રહી કે કદાચ એક દીકરીની લાગણીઓ જ જવાબદારીનાં તાપમાં આટલી મજબુત બની શકે, અને આપી શકે સહારો પુરા પરિવારને!
અને કોણ જાણે કેમ એ પ્રશ્ન થયો કે શું નમિતાની જગ્યાએ એનો ભાઈ મોટો હોત તો એ પણ આટલી સહજતા અને સરળતાથી પોતાનું એજ્યુકેશન છોડી, કેરિયર અને લાઈફથી ઉપર પિતા અને પરિવાર ને ગણીને, આવું ત્યાગ અને સમર્પણ કરી શકત?
સામે નમિતા પોતાના પિતાના વળી ગયેલા કોલરને સરખો કરી રહી અને હું વિચારી રહી કે -નમિતા જેવી દીકરીઓ એમના માં-બાપ માટે વર્ષે એક વાર આવતો ડોટરસ ડેનો જ દિવસ નહિ આખું આયખું ખાસ બનાવી દે છે!

***
ઇન્ટરનેશનલ ડોટરસ ડે- દર સપ્ટેમ્બર મહિનાનો ચોથો રવિવાર આપણે ઉજવીએ છે દીકરીઓના પર્વ તરીકે!
આ દિવસે - દીકરી તરીકે જન્મવા માટે કે દીકરીને જન્મ આપવા માટે આપણે ગર્વ અનુભવીએ છીએ અને વધામણા આપીએ છે! પણ શું જાત ને એક વાર પણ પૂછવાની દરકાર કરી છે કે - શું સાચે આપણે દીકરી તરીકે જન્મવા માટે કે દીકરીને જન્મ આપવા માટે સાચે જ ખુશ છીએ?
દીકરા જેટલો જ કે એનાથી વધુ મજબુત અને લાગણીશીલ ટેકો પરિવાર માટે દીકરી કરી શકે છે, તો પણ કેમ આપણે દીકરીને જાકારો આપો છો?
જો દીકરો આપણો સો કોલ્ડ વરસો અને વંશવેલો વધારે છે તો દીકરી લાગણીઓની જણસ અને સંબંધોની હુંફ સાચવે છે- એને પણ એટલાજ પ્રેમ અને ઉત્સાહથી વધાવીએ! 

આવો- દીકરા અને દીકરીને આપીએ સહજ સમાન પ્રેમ અને આવકાર!

Comments

Popular posts from this blog

ડિયર MEN ~ આઈ એમ સોરી. હું દિલગીર છું!

ડિયર MEN, STAY સ્ટ્રોંગ! LEARN to સે SORRY! Keep યોર વોઇસ Low. થિન્ક before યુ Act or Speak! યુ આર ઈન અ TRAP. યોર existence ઇઝ ઈન deep dark! કેમ? આ સવાલ નો જવાબ એક વાર્તાથી આપુ? *** એક નાનું શહેર છે. ટાઉન પણ કહી શકો. અહીં રહે છે આપણી વાર્તાનો મુદ્દો અને મૂળ.
આ વાર્તામાં આપણે એક મુદ્દા ને અનુલક્ષીને બે પરિવારોની વાત કરવાની છે. તો આ બે પરિવારો પૈકી એક પરિવારને આપણે કહીશું "અસામાજિક" માતા-પિતા અને બીજા પરિવારનો ઉલ્લેખ આપણે કરીશું એઝ "સંસ્કારી-સર્વગુણસંપન્ન" માતા-પિતા. તો આપણા આ ટાઉનના હૃદય સમાન વિસ્તારની એક જાણીતી સોસાયટીમાં આ બે પરિવારો બીજા સોએક પરિવારો સાથે રહે છે. સોસાયટીના કોમન ગાર્ડનમાં આ બંને પરિવારોના બાળકો પોતાના મિત્રો સાથે રમે છે. અચ્છા- તો એમાં મુદ્દો શું છે? અને વાર્તા કેમ માંડી છે? જો આ વાંચનાર તમે પુરુષ છો તો -આ મુદ્દો તમારા માટે  ખુબ મહત્વનો છે, અને જો તમે સ્ત્રી છો તો તમારા માટે આ વાર્તાનો સાર વધુ મહત્વનો છે.
અચ્છા તો વાત છે એક સાંઝની. "અસામાજિક પરિવાર" અને "સંસ્કારી પરિવાર" ના બાળકો રોજની જેમ પોતાના મિત્રો સાથે ગાર્ડનમાં રમી…

લાઈફ સફારી~૧૯: શ્રદ્ધા અને અંધશ્રદ્ધા:ઓળખો સુક્ષ્મ ભેદ!

“નવરાત્રીમાં હું તો પુરા નવ દિવસ ઉપવાસ કરું,એકદમ શ્રદ્ધાપૂર્વક અને માતાજીનું મારા પર એટલું બધું સત્ છે કે નવરાત્રીમાં તો માતાજી મારા શરીરમાં આવે જ!" – એક હ્યુમન જેવા જ દેખાતા માતાજી કહી રહ્યા અને શ્રોતાઓ આહોભાવથી જોઈ રહ્યા. મારું ફ્યુઝડ અને કન્ફ્યુઝ્ડ દિમાગ વિચારી રહ્યું કે - એક માણસ બીમારની જેમ ધ્રુજે , બુમો પડે, આંખો કાઢે, જાતજાતની ફરમાઈશો કરે- અને બધા એને પગે લાગેઅને એના આશીર્વાદ લે! - અને કહેવાય એમ કે એમને માતાજી આવ્યા છે! દિમાગ એ વિચારીને શોર્ટ થઇ જાય છે કે - માતાજી શું સાચે એટલા ફ્રી રહેતા હશે કે નવરાત્રીમાં  આમ બધાના શરીરોમાં ફરવા નીકળે? સીન-૨:
"હું તો ગયા વર્ષે એટલી બીમાર થઇ ગઈ હતી. કોઈ દવા અસર જ ના કરે... કેટલા ડોક્ટરોને બતાવ્યું, પણ કોઈ ફર્ક જ નહિ.. પછી મને કોઈએ પેલા XXX/YYY બાબા/માતાજી/ભુવા/ ઓઝાનો ઉપાય બતાવ્યો.. હું એમને મળી. એમણે મને તરત કહ્યું કે, તમને તો ફલાણાએ મૂઠ મારી છે! તમારા પર કાળો જાદુ કરાવ્યું છે. જો તમે એને નહિ  તોડવો તો ૧ વર્ષમાં તમે બરબાદ થઇ જશો! મેં એમણે કીધેલી વિધિ કરાવી, ખાલી ૧૦,૦૦૦ રૂપિયા થયા પણ આ જુઓ હું ચાલતી ફરતી થઇ ગઈ!"
મારા દિમાગને જાણે ક…

લાઈફ સફારી~૪૮: “સંબંધ એટલે શું?”

“મોટી, યુ શુડ સ્ટોપ રાઈટીંગ. રાઈટીંગ શુડ બી ડન બાય વાઈસ એન્ડ બોલ્ડ પર્સન. તારા જેવા સેન્ટી-મેન્ટલ અને મેસ્ડઅપ આત્માઓએ લખવું ના જ જોઈએ. સંબંધોમાં ઓલમોસ્ટ સિફર રહેલી તું, સાચા સંબંધ કે એ સાચવવાની સલાહ કઈ રીતે આપી શકે રીડર્સને?”-મારા રૂટીન ગુસ્સા અને અકળામણના રિએક્શનમાં મારા દિલોજાન દોસ્તએ ફ્રીની એડવાઈઝ આપી. “આઈ ડીફર. મારા જેવા ઇમોશનલ ફુલ અને દિલથી ડફર લોકોજ લાગણીઓના લોચા અને સંબંધોના સાંધા સહેલાઈથી સમઝી અને સહેજી શકે. જ્યાં સુધી જાતે જોયુ, અનુભવ્યું કે મહેસુસ કર્યું ના હોય ત્યાં સુધી કઈ લખવું શક્ય જ નથી! મારા માટે લખવું એટલે જાત સાથે પ્રમાણિક પણે વાત કરવી છે- ભલે વાત પોતે જોયેલી સ્નેહી-સ્વજનના દર્દની હોય કે જાતે નોતરેલા કોઈ પ્રોબ્લેમની! હા, હું ઘણા સંબંધોમાં લાગણીઓ ઉકેલવામાં નિષ્ફળ રહી છું, પરંતુ આ નિષ્ફળતા એ જ મને સંબંધોના એ પાઠ શીખવ્યા છે જે કોઈ સુફિયાણી રીલેશનશીપ-મેનેજમેન્ટની વર્કશોપ કે સો કોલ્ડ બેસ્ટ સેલર સંબંધ બચાવ-બુક વડે મળવા શક્ય નથી! લખવા માટે વાઈસ હોવું નહિ, થોડું ક્રેક- ક્રેઝી હોવું જરૂરી છે, તો જ એ પારદર્શકતા અને ઓનેસ્ટી આવે લખાણમાં જે સત્ય કહેવા અને સ્વીકારવા જરૂરી છે!”- મ…