Skip to main content

લાઈફ સફારી ૯૫: પત્ર લખવું એટલે પ્રેમ વહેંચવું!


***

શું કહ્યું? તમને શું જોઈએ છે?”-જાણે ભૂકંપનો આંચકો આવ્યો હોય એમ અચાનક ઝબકીને સામે બેઠેલા કલાર્કે મને પૂછ્યું.
જરીપુરાણા ખંડેર જેવી ઈમારત, લગભગ કટાઈ ગયેલું કે ખવાઈ ગયેલું ફર્નીચર અને બગાસા ખાતા કર્મચારીઓ જાણે બધા મારા એક સવાલથી જડમાંથી ચેતન થઇ ગયા.
જી મને દસ પોસ્ટ કાર્ડ જોઈએ છે.”-મેં શક્ય એટલી નમ્રતાથી કહ્યું.
કેમ?”-આંખો પહોળી કરીને સામે બેઠેલા કલાર્કે મને પૂછ્યું.
જી, લેટર લખવા, બીજા કયા પર્પઝ માટે પોસ્ટકાર્ડ વપરાય છે?”-મેં હસીને જવાબ આપ્યો. જોકે દિમાગ તો હજુ એમ પણ પૂછવા ઇચ્છતું હતું કે આજકાલ વિસ્ફોટક કે નશીલા પદાર્થો બનાવવામાં પોસ્ટકાર્ડ વપરાય છે શું?- કે આમ તમે પૂછપરછ કરી રહ્યા છો. પરંતુ સભ્યતા જાળવીને દિલે દિમાગને ચુપ કરાવી દીધું.
કેમ લેટર? તમારી પાસે મોબાઈલ કે કમ્પ્યુટર નથી?”-બાજુના ટેબલ પરના એક કલાર્કે મારી ફેર-તપાસ ચાલુ રાખી.
ના હું મંગળ ગ્રહની રહેવાસી છું એટલે મારી પાસે મોબાઈલ કે લેપટોપ નથી!”-એમ જવાબ આપવાની અદમ્ય ઈચ્છાને પરને રોકી રાખીને મેં કહ્યું-જી,મોબાઈલ અને લેપટોપ બંને મારી પાસે છે અને બંને ચાલુ અવસ્થામાં પણ છે.મારે લેટર લખવા માટે જોઈએ છે. આઈ હોપ લેટર લખવું ગુનો છે એવો કોઈ કાયદો હાલમાં નથી બન્યો..”-મેં સ્વસ્થતા પૂર્વક સ્માઈલ આપતા આપતા જવાબ આપ્યો.
આજકાલ મેઈલ અને ચેટીંગના જમાનામાં કાગળ આઈ મીન લેટર કોણ લખે છે બેન? જુઓને એક જમાનામાં અમને શ્વાસ લેવાની ફુરસત પણ નહોતી મળતી અને હવે અમે મચ્છર મારવા જેટલા નવરા છે. આજકાલ અહી બહુ બહુતો પોસ્ટલ પાર્સલ કે કુરિયર માટે ગ્રાહક આવે એમ બને, બાકી પોસ્ટ કાર્ડ કે આંતરદેશીય પત્ર આજકાલ કોણ લખે છે બેન?”-એક હળવી મુસ્કાન સાથે લગભગ મારા પિતાની ઉમરના કલાર્કે જવાબ
આપ્યો.
આવશે, ફરી લોકો પત્રવ્યહવાર સજીવન કરશે! લેટર લખવાનું મહત્વ સમઝાશે એટલે જરૂરથી લખશે, જેમ આજે હું જાગી છું એમ બધા જાગશે. અને એમ પણ હાથે લખેલા પત્રમાં લખનારના અક્ષરોના વળાંકો, લાગણીની ઉષ્મા અને પોતાનાપણાનો અહેસાસ હોય છે. મેઈલ કે ચેટમાં એ સમવેદના ક્યાંથી મળવાની?”-મેં મને મોડે મોડે સમઝાયેલી વાત રજુ કરી.
બેન એમ થશે તો તમને તામ્ર ઘેર આવીને કાજુ કતરી ખવડાવીશ. એક જમાનો હતો, એક માન-મરતબો હતો અમારો. શહેર કે ગામમાં અમારા પગલા સાથે આનંદ અને ચહેલ પહેલ વર્તાઈ જતી. પોસ્ટ ઓફીસમાં કાયમ મેળો લાગ્યો હોય એવી ભીડ રહેતી. અને અમને પણ સમાજ માટે કૈક કર્યાનો આનંદ મળતો. ટપાલ-સ્પીડપોસ્ટ સાથે અમે કેટલાય પરિવારોમાં આનંદ રેલાવ્યો છે અને કેટલાયને દુઃખમાં ખભો પણ આપ્યો છે. બળ્યું આ ઇન્ટરનેટ અને મોબાઈલ! કોઈની પાસે ટાઈમ જ નથી અને તો ય હંધાય મોબાઈલમાં ઘુસેલા હોય છે- એમાં કાગળ કોણ લખે?”-કૈક લાગણીશીલ અવાજમાં ક્લાર્ક બોલ્યા.
અચ્છા તો એક કામ કરો મને દસ નહિ, ૨૫ પોસ્ટ કાર્ડ આપી દો. બધા જ મિત્રો અને સ્નેહીઓને લખીશ, કદાચ એમને પણ મારો ચેપ લાગે!”-મેં હસીને પોસ્ટકાર્ડ કલેક્ટ કરીને રૂપિયા આપ્યા.
એક સ્માઈલ આપીને હું પોસ્ટ ઓફિસમાંથી રવાના થઇ. પણ અંદરખાને હું હજી જાણે એજ વાતાવરણમાં ખોવાયેલી હતી. અને યાદ આવી મને ફ્રોક પહેરીને, ફાઉન્ટેન ચોટી વાળીને,પાપાની આંગળી પકડીને પોસ્ટ ઓફીસમાં જતી નાનીસી બાળકી. અને ઘણી બધી યાદો તરવરી ઉઠી- એ પોસ્ટકાર્ડ ખરીદીને સ્નેહી-મિત્રોને લખીને પોસ્ટ કરવાની તાલાવેલી, લખેલા કાગળના જવાબની રાહમાં ભરબપોરે પોસ્ટમેનકાકાની રાહ જોવાની મઝા અને બધાજ પત્રો-કાર્ડ્સને સાચવીને ચીવટથી રાખવાની આદત! કેટ કેટલું ગુમાવ્યું છે આ ફાસ્ટ-જનરેશને, હું અંદરખાને વિચારી રહી.
અને ચાનો કપ લઈને હિંચકે બેસીને હું એ પત્રોને જોઈ રહી. 
અને કૈક વિચારીને મેં બાજુમાં પડેલા મોબાઈલને હાથમાં લઈને ગુગલ પર સર્ચ કર્યુ-રાઈટીંગ લેટર્સ”.
અને મારા પરમ મિત્ર ગુગલે મને એક મૌજ કરાવે એવી વાર્તા સંભળાવી, કૈક મારા જેવી જ પાગલ છોકરીની.
***
વાત છે હેન્નાહ બ્રેન્ચર નાની એક અલ્લડ-માસુમ છોકરીની. ન્યુયોર્કસીટીમાં ભણતી હેન્નાહ એની જનરેશનની સેંકડો છોકરીઓ જેવીજ છે, છતાં એનામાં કૈક જુદું છે. એની આસપાસના યુવાનો જ્યારે મોબાઈલ-કોમ્પ્યુટરમાં ખોવાયેલા હોય છે ત્યારે હેન્નાહ હાથે લખેલા પત્રોની દુનિયામાં મ્હાલતી હોય છે. બાળપણથી હેન્નાહની માતા એને નાની-મોટી બાબતો માટે પત્રો લખવા પ્રોત્સાહિત કરતી રહે છે. સ્નેહી-સ્વજનને કોઈ નાની-મોટી ફેવર માટે થેન્ક્સ કહેવાનું હોય, કોઈ વડીલની તબિયત પૂછવાની હોય, મિત્રો સાથે વેકેશનના ગોસીપની વાતો શેર કરવાની હોય- હેન્નાહ બીબીએમ, વોટ્સએપ, મેઈલ કે ચેટ નહિ પત્રો દ્વારા કરતી હતી અને કરે છે. જ્યારે એના મિત્રો અને કલાસમેટસ શોર્ટફોર્મમાં મેસેજ કરી, ઉતાવળે જવાબ આપી-દરેક સંવાદને ટૂંકમાં-ઝડપથી પતાવી દે છે ત્યારે હેન્નાહ પોતાના પોસ્ટ બોક્સ(પી.ઓ.બોક્સ)માંથી મિત્રો-સ્નેહીઓના લેટર્સ મેળવીને ફુરસદે-વિગતમાં-લાગણી પૂર્વક જવાબ અપાતી હોય છે.
હેન્નાહને રોજ પોતાના પી.ઓ.બોક્સમાંથી મળતા પત્રોમાં માતા-પિતા-પરિવાર-સ્નેહીઓના અક્ષરોના વળાંકોમાં એમની હાજરી વાર્તાની, એમની ઉષ્મા અનુભવાતી અને હેન્નાહ વિચારતી કે એની આસપાસના લોકો કેટલું બધું ગુમાવે છે! હેન્નાહ કોઈક રીતે પોતાની આસપાસના લોકોને-દુનિયાને પત્રોના પ્રેમમાં પાડવા માંગતી હતી અને જાતે લખેલા પત્રોના જાદુને મહેસુસ કરાવવા માંગતી હતી.
અને હેન્નાહ કૈક પાગલપન કરવાનું શરુ કરે છે. હેન્નાહ પોતાના મરોડદાર અક્ષરોમાં ખુબ બધા પત્રો લખે છે. આ દરેક પત્રોમાં હેન્નાહ લખે છે-શું
તમે ઈચ્છો છો કે તમને પણ કોઈક હાથેથી પત્ર લખે? તો મને જણાવો.અને હેન્નાહ એ દરેક પત્ર સાથે પોતાના પી.ઓ.બોક્સનું એડ્રેસ લખે છે.
હેન્નાહ પોતાના આ પાગલપણાને ચાલુ રાખે છે અને આ ઢગલો પત્રોને કેફેના મેનુમાં, લાઈબ્રેરીની રેન્ડમ બુક્સમાં, મોલ્સમાં, બસસ્ટેશનના વેઈટીંગ
લોન્જમાં, સ્કુલબસમાં, બેંકમાં, એટીએમમાં શક્ય એવી બધી પબ્લિક પ્લેસ પર મુકે છે, અજાણ્યા લોકોને માટે- જાણે પત્રો વાવે છે! અને હેન્નાહ સપના જુવે છે કે એક દિવસ આમ જ બીજા બધા પણ પત્રો વાવતા-ઉગાડતા થઇ જશે. હેન્નાહ જાણે છે કે ફાસ્ટ-સ્પીડના આ જમાનામાં એના આ પત્રોને કદાચ ઘણાખરા સીરીયસલી નહિ જ લે. છતાં હેન્નાહ લખતી રહે છે અને અજાણ્યા લોકો માટે-જાણીઅજાણી જગ્યાઓએ આ પત્રોને મુકતી-વાવતી રહે છે.
હેન્નાહને પોતાના લખેલા એ ઢગલો પત્રોથી કોઈ ખુબ મોટી આશાઓ તો નાં જ હતી, છતાં હેન્નાહ પોતાના પી.ઓ.બોક્સનંબરને રોજ ચેક કરીને રાહ જોતી રહે છે. અને ધીરે ધીરે હેન્નાહને એના વાવેલા પત્રોના ફળ મળે છે. હેન્નાહનું પી.ઓ.બોક્સ લગભગ ઉભરાઈ જાય છે. એકલવાયી છતાં જિંદગી સામે ઝઝુમતી સિંગલ મધરગ્રામીણ વિસ્તારની એક કોલેજમાં ભણતી અને સાથી વિદ્યાર્થીઓના બુલીંગનો શિકાર એવી છોકરી, નિરાશામાં ખોવાયી ગયેલો ટીનેજર યુવાન, પરિવાર માટે દોડીને હાંફી ગયેલો મધ્યમવર્ગીય પિતા - કેટલાય અજાણ્યા લોકોએ હેન્નાહને જવાબ આપ્યો , અને હેન્નાહને પોતાને પત્ર લખવા વિનંતી કરી કે જેથી તેઓ પણ પોતાના સરનામે કે પી.ઓ.બોક્સ પાસે લાગણીઓ-પ્રેમની રાહમાં ઉભા રહી શકે.
માત્ર બાવીસ વર્ષની યુવતી અજાણ્યા લોકોને ખોબે ખોબે પ્રેમ-લાગણી અને આશાઓ વહેંચી રહી હતી.
હેન્નાહનાં આ પ્રયાસને વખાણી ઘણા એને સલાહ આપતા કે તેને સોશિયલ મીડિયાનો પણ આ હેતુ માટે ઉપયોગ કરવો જોઈએ. અને હેન્નાહ તેમને હસીને જવાબ આપતી કે જે લાગણી, પોતીકાપણું અને કાળજી હાથે લખેલા પત્ર દ્વારા મોકલી શકાય છે એની બરાબરી કોઈ મેઈલ કે મેસેજ સાથે નાં જ થઇ શકે.
હેન્નાહ હાલ માં "ધ વર્લ્ડ નીડ્સ મોર લવ લેટર્સ " (અર્થાત "દુનિયાને વધુને વધુ પ્રેમ પત્રોની જરૂરત છે") નામની એક સંસ્થા ચલાવે છે જેમાં એની
સાથે જોડાયેલા લગભગ પંદરેક બીજા વોલેન્ટીયર્સ અજાણ્યા લોકોને પ્રેમ પત્રો લખીને લાગણીઓ અને વ્હાલ વહેંચી રહ્યા છે. હેન્નાહ હાલમાં એક બુક લખી રહી છે- "ઇફ યુ ફાઈન્ડ ધીસ લેટર" જે માર્ચ 2015 સુધીમાં વાચકોના હાથમાં હશે. જેમાં હેન્નાહએ  ન્યુયોર્ક સીટીમાં તેણે શરુ કરેલ પત્રોની સફર અને સાથે સાથે ડીપ્રેશન-ડાઉનફોલમાં એના થાકી એને લડેલી લડતની રોમાંચક વાતો વણી લીધી છે.
હેન્નાહ પોતાનો એક યાદગાર અનુભવ વહેંચતા કહે છે કે -2013 માં વેલેન્ટાઇન્સ ડે થી લગભગ 14 દિવસ પહેલા હેન્નાહે યુએસમાં વિવિધ જગાઓએ "લવ-લેટર રાઈટીંગ" પાર્ટીઝનું આયોજન કર્યું હતું. જેમાં પાર્ટીમાં શામેલ દરેકે પોતાના દેશ માટે સરહદ પર ફરજ બજાવતા અજાણ્યા સૈનિક સ્ત્રી-પુરુષોને લવલેટર્સ લખ્યા હતા.અને યુએસ પોસ્ટલ ઓફિસે આ યાદગાર પહેલ સાથે એક નવતર ટપાલ ટીકીટની શરૂઆત કરી જેને -"સીલ્ડ વિથ લવ" એવું નામ આપવામાં આવ્યું હતું. 
હેન્નાહ એની સંસ્થા અને "મોર લવ લેટર્સ" નામની એની વેબસાઈટ દ્વારા વધુ ને વધુ લોકોને પત્રો દ્વારા પહોંચવા ઈચ્છે છે અને પહોચી પણ રહી છે.
શું તમે પણ હાથે લખેલા પત્રોના પેશન ને પમરાટને મહેસુસ કરી શકો છો?
***
પિક્સેલ :
મારા બાળપણની યાદોમાં મને  "પેનફ્રેન્ડસ" જેવું એક સંભારણું-સંબંધ યાદ છે. જેમાં અજાણ્યા છતાં એક બીજા જેવા શોખ સપના ધરાવતા બે વ્યક્તિઓ માત્ર પત્ર દ્વારા એકબીજાને પહોંચી શકતા. આજના વર્ચ્યુઅલ મિત્રોની જેમ – રીયલમાં મળવાની કે કોઈ ખાસ પ્રકારનો શારીરિક-આર્થિક-માનસિક લાભ મેળવવાની ગણતરી કાર્ય વિના માત્ર અને માત્ર શબ્દો દ્વારા લાગણીઓને સીંચવાનો સંબંધ હોઈ શકતો હતો!
દિલ પર હાથ મુકીને કહો- હજુ તમારી કોઈ ખાસ ખાનગી જગ્યાએ તમે કેટલાક ખાસ વ્યક્તિઓના પત્રોને લાગણીઓની જેમજ સાચવીને રાખ્યા છેને?


જે રીતે પત્રોને સહેજી-સાચવી-માની-અનુભવી શકીએ છે વર્ષો પછી પણ- એજ તીવ્રતાથી... શું ઈ-મેઈલ, એસએમએસ કે ચેટમાં એ શક્ય છે?
લખતા રહો-જોડાયેલા રહો!

Comments

Popular posts from this blog

ડિયર MEN ~ આઈ એમ સોરી. હું દિલગીર છું!

ડિયર MEN, STAY સ્ટ્રોંગ! LEARN to સે SORRY! Keep યોર વોઇસ Low. થિન્ક before યુ Act or Speak! યુ આર ઈન અ TRAP. યોર existence ઇઝ ઈન deep dark! કેમ? આ સવાલ નો જવાબ એક વાર્તાથી આપુ? *** એક નાનું શહેર છે. ટાઉન પણ કહી શકો. અહીં રહે છે આપણી વાર્તાનો મુદ્દો અને મૂળ.
આ વાર્તામાં આપણે એક મુદ્દા ને અનુલક્ષીને બે પરિવારોની વાત કરવાની છે. તો આ બે પરિવારો પૈકી એક પરિવારને આપણે કહીશું "અસામાજિક" માતા-પિતા અને બીજા પરિવારનો ઉલ્લેખ આપણે કરીશું એઝ "સંસ્કારી-સર્વગુણસંપન્ન" માતા-પિતા. તો આપણા આ ટાઉનના હૃદય સમાન વિસ્તારની એક જાણીતી સોસાયટીમાં આ બે પરિવારો બીજા સોએક પરિવારો સાથે રહે છે. સોસાયટીના કોમન ગાર્ડનમાં આ બંને પરિવારોના બાળકો પોતાના મિત્રો સાથે રમે છે. અચ્છા- તો એમાં મુદ્દો શું છે? અને વાર્તા કેમ માંડી છે? જો આ વાંચનાર તમે પુરુષ છો તો -આ મુદ્દો તમારા માટે  ખુબ મહત્વનો છે, અને જો તમે સ્ત્રી છો તો તમારા માટે આ વાર્તાનો સાર વધુ મહત્વનો છે.
અચ્છા તો વાત છે એક સાંઝની. "અસામાજિક પરિવાર" અને "સંસ્કારી પરિવાર" ના બાળકો રોજની જેમ પોતાના મિત્રો સાથે ગાર્ડનમાં રમી…

લાઈફ સફારી~૧૯: શ્રદ્ધા અને અંધશ્રદ્ધા:ઓળખો સુક્ષ્મ ભેદ!

“નવરાત્રીમાં હું તો પુરા નવ દિવસ ઉપવાસ કરું,એકદમ શ્રદ્ધાપૂર્વક અને માતાજીનું મારા પર એટલું બધું સત્ છે કે નવરાત્રીમાં તો માતાજી મારા શરીરમાં આવે જ!" – એક હ્યુમન જેવા જ દેખાતા માતાજી કહી રહ્યા અને શ્રોતાઓ આહોભાવથી જોઈ રહ્યા. મારું ફ્યુઝડ અને કન્ફ્યુઝ્ડ દિમાગ વિચારી રહ્યું કે - એક માણસ બીમારની જેમ ધ્રુજે , બુમો પડે, આંખો કાઢે, જાતજાતની ફરમાઈશો કરે- અને બધા એને પગે લાગેઅને એના આશીર્વાદ લે! - અને કહેવાય એમ કે એમને માતાજી આવ્યા છે! દિમાગ એ વિચારીને શોર્ટ થઇ જાય છે કે - માતાજી શું સાચે એટલા ફ્રી રહેતા હશે કે નવરાત્રીમાં  આમ બધાના શરીરોમાં ફરવા નીકળે? સીન-૨:
"હું તો ગયા વર્ષે એટલી બીમાર થઇ ગઈ હતી. કોઈ દવા અસર જ ના કરે... કેટલા ડોક્ટરોને બતાવ્યું, પણ કોઈ ફર્ક જ નહિ.. પછી મને કોઈએ પેલા XXX/YYY બાબા/માતાજી/ભુવા/ ઓઝાનો ઉપાય બતાવ્યો.. હું એમને મળી. એમણે મને તરત કહ્યું કે, તમને તો ફલાણાએ મૂઠ મારી છે! તમારા પર કાળો જાદુ કરાવ્યું છે. જો તમે એને નહિ  તોડવો તો ૧ વર્ષમાં તમે બરબાદ થઇ જશો! મેં એમણે કીધેલી વિધિ કરાવી, ખાલી ૧૦,૦૦૦ રૂપિયા થયા પણ આ જુઓ હું ચાલતી ફરતી થઇ ગઈ!"
મારા દિમાગને જાણે ક…

લાઈફ સફારી~૪૮: “સંબંધ એટલે શું?”

“મોટી, યુ શુડ સ્ટોપ રાઈટીંગ. રાઈટીંગ શુડ બી ડન બાય વાઈસ એન્ડ બોલ્ડ પર્સન. તારા જેવા સેન્ટી-મેન્ટલ અને મેસ્ડઅપ આત્માઓએ લખવું ના જ જોઈએ. સંબંધોમાં ઓલમોસ્ટ સિફર રહેલી તું, સાચા સંબંધ કે એ સાચવવાની સલાહ કઈ રીતે આપી શકે રીડર્સને?”-મારા રૂટીન ગુસ્સા અને અકળામણના રિએક્શનમાં મારા દિલોજાન દોસ્તએ ફ્રીની એડવાઈઝ આપી. “આઈ ડીફર. મારા જેવા ઇમોશનલ ફુલ અને દિલથી ડફર લોકોજ લાગણીઓના લોચા અને સંબંધોના સાંધા સહેલાઈથી સમઝી અને સહેજી શકે. જ્યાં સુધી જાતે જોયુ, અનુભવ્યું કે મહેસુસ કર્યું ના હોય ત્યાં સુધી કઈ લખવું શક્ય જ નથી! મારા માટે લખવું એટલે જાત સાથે પ્રમાણિક પણે વાત કરવી છે- ભલે વાત પોતે જોયેલી સ્નેહી-સ્વજનના દર્દની હોય કે જાતે નોતરેલા કોઈ પ્રોબ્લેમની! હા, હું ઘણા સંબંધોમાં લાગણીઓ ઉકેલવામાં નિષ્ફળ રહી છું, પરંતુ આ નિષ્ફળતા એ જ મને સંબંધોના એ પાઠ શીખવ્યા છે જે કોઈ સુફિયાણી રીલેશનશીપ-મેનેજમેન્ટની વર્કશોપ કે સો કોલ્ડ બેસ્ટ સેલર સંબંધ બચાવ-બુક વડે મળવા શક્ય નથી! લખવા માટે વાઈસ હોવું નહિ, થોડું ક્રેક- ક્રેઝી હોવું જરૂરી છે, તો જ એ પારદર્શકતા અને ઓનેસ્ટી આવે લખાણમાં જે સત્ય કહેવા અને સ્વીકારવા જરૂરી છે!”- મ…