લાઈફ સફારી~૫૭: બુક વોર્મ,બોરિંગ,બહેનજી કે પછી...

*** 

“સોમવારથી ડેયઝ શરુ થાય છે, ખબર છે ને?”- કોઈક કૈક બોલ્યું, કાનથી સંભળાયું, છતાં દિમાગે જાણે પ્રોસેસ ના જ કર્યું.

“જાડી, તને કહું છું! થર્ડ યરમાં આવી, હવે તો કોલેજીયન જેવું બીહેવ કર! એજ બહેનજી છાપ ડ્રેસિંગ, બોરિંગ બુક્સ ભરેલી મોટી બેગ, બોયીશ હેરકટ, મેકઅપ અને એસેસરીઝ વિનાનો ખાલી ચહેરો- ગ્રો અપ- બી સ્ટાઈલીશ એન્ડ કલાસી!”- ફરી કોઈ મિત્રની કોઈ સલાહ સંભળાઈ, નહિ રે અથડાઈને બીજી દિશામાં ફંટાઈ ગઈ. દિમાગ તો હાઉસફૂલ છે, કોઈની કઈ પણ વાત અંદર જાય એટલી જગ્યા પણ નથી!

“આ સેમમાં આપણી હોસ્ટેલ ફી વધવાની છે ને? કેટલી થશે ટોટલ?”- તમે અચાનક આઉટ-ઓફ-ટ્રેક કશું બોલી ગયા!

“હેલો? કયા લોકમાં છે? યુ આર રીયલી બીગ ટાઈમ બોર! અમે કોલેજ લાઈફ, ફ્ન અને ડેયઝ સેલીબ્રેશનની વાત કાઢીને બેઠા છીએ અને યુ આર આસ્કિંગ અબાઉટ હોસ્ટેલ ફી! ગેટ સમ લાઈફ ગર્લ! લાઈફ ઇઝ નોટ ઓલ અબાઉટ મની! ગેટ આઉટ ઓફ ધીસ બુક્સ, બ્રિધ ફ્રીડમ, લીવ લાઈફ એન્ડ હેવ સમ ફ્ન!”- ફરીથી કોઈકના આશિષ-વચન કાને પડ્યા, અથડાયા અને ફંટાયા!

“કેચ યુ લેટર. લેબમાં જાઉં છું. એક એસાઇનમેન્ટ બાકી છે! બાય!”- તમને અચાનક કાલની લેબમાં સબમિટ કરાવવાનું એસાઈમેન્ટ યાદ આવ્યું અને તમે મિત્રોની મહેફિલમાંથી એક વૈરાગીની જેમ ઉઠીને ચાલી ગયા. મહેફિલમાં થઇ રહેલી ડેયઝ, સેલીબ્રેશન, ફેશન, ફ્ન અને ફ્રેન્ડશીપની રંગબેરંગી ગોસિપની છેક પેલે પાર- બુક્સ, પ્રેક્ટીકલ, લેક્ચર્સ, રીઝલ્ટની બ્લેક એન્ડ વ્હાઈટ દુનિયામાં!

“શી ઇઝ બુક-વોર્મ!”, “ના, શી જસ્ટ પ્રીટેન્ડ ટુ બી!”, “પુઅર ગર્લ, શી ઇઝ મિસિંગ કોલેજ ફ્ન!”, “શી હેઝ એટ્ટીટ્યુડ પ્રોબ્લેમ!”- કેટકેટલીયે કમેન્ટ્સ તમારી પીઠ પાછળ આવી, અથડાઈ અને ફંટાઈ ગઈ!

તમે છેલ્લા કોણ જાણે કેટલાયે કલાકોથી કોમ્પ્યુટરની સામે બેઠા છો! તમારા માટે આજે કદાચ એસાઈન્મેન્ટ પતાવવાની ડેડલાઈન કરતા મિત્રોની એ મહેફિલને એવોઈડ કરવાનું રીઝન વધુ સ્ટ્રોંગ છે! આમતો તમે જે સાચું હોય એ સામે બોલી દેવા માટે મિત્રોમાં કુ-ખ્યાત છો, પરંતુ આજે તમને આ ચર્ચામાં સહેજે રસ નથી! રહી રહીને તમે ઘડિયાળ તરફ જુઓ છો! આજે સેટરડે છે, સાંજે છ-વીસની મેમુ પકડવાની છે. અચાનક દિમાગ કહે છે- ખુબ થાક લાગ્યો છે, આખું વીક ખુબજ વ્યસ્ત ગયું છે- એક દિવસ માટે ઘરે જવું, થાક વધારી દેશે- નહિ જાઉં તો નહિ ચાલે? દિલ કહે છે- ફ્ટ જુઠ્ઠી, મને તો ના બનાવ! શનિવારે ઘરે જવાની તો તને સોમવાર સવારથી ઉતાવળ હોય છે! થાક લાગવાના બહાના મને ના ગણાવ, સીધું જ કહે ને જે કારણ છે! દિમાગ થોડી સેકન્ડ માટે શાંત થઇ ગયું! દિલ નિખાલસતાથી દિમાગને શાંત કરી રહ્યું- “થઇ પડશે! લડવું તો પડશે ને! સપના જોયા છે, એ પુરા કરવા મહેનત તો કરવી પડશે ને!” દિમાગ સાંભળી રહ્યું અને ચુપચાપ ગણતરી માંડી રહ્યું નેક્સ્ટ સેમિસ્ટરની કોલેજ ફી, હોસ્ટેલ ફી અને છુટક ખર્ચાઓની! દિલ પોતાની જાતને કાલના સ્કોલરશીપ ટેસ્ટ માટે તૈયાર કરી રહ્યું. અને સામે ખડું થયું એક દ્રશ્ય...

ટ્રસ્ટની ઓફીસ, પાસે પડેલી થોડી જૂની ખુરશીઓ. પપ્પા સાથે બાજુના બાકડા પર સંકોચાઈને બેઠેલા તમે. હાથમાં સર્ટીફીકેટ્સની ફાઈલ અને દિલમાં એક ઘભરાટ. દર વર્ષે, ક્યારેક સેમિસ્ટરમાં વચ્ચે પણ, અચાનક ટ્રસ્ટની ઓફિસમાં લેવામાં આવતો સ્કોલરશીપ માટેનો ઇન્ટરવ્યું એટલે તમારા માટે જાણે એક દુહ્સ્વપ્ન!

મોટેભાગે ટ્રસ્ટમાં ધર્માદાન કરનાર મહાનુભાવોની ઈચ્છા થાય ત્યારે- દાન ખરા અર્થમાં સાચા પાત્રને જ અપાયું છે કે નહિ એની ચકાસણી કરવા ઇન્ટરવ્યું રાખવામાં આવે છે! તમારા જેવા જરૂરિયાતમંદ વિદ્યાર્થીઓ જેમને ભણવા માટે ટ્રસ્ટમાંથી સ્કોલરશીપ મળે છે એમને એક પછી એક બોલાવીને દાન કરનાર આત્માઓની મહાનતાના ગુણ-ગાન ગાવામાં આવે છે, અને આડકતરી રીતે તમારી આર્થિક નિર્ભરતાની હાંસી ઉડાવવામાં આવે છે! તમારા મહેનત કરીને મેળવેલા સર્ટીફીકેટસ અને માર્ક્સને આમ-તેમ ફેરવીને જાણે તમારી કિંમત આંકવામાં આવે છે!- તમને ખુબ રોષ છે આવા મહાનતાના દેખાડા સામે, પરંતુ કારકિર્દી અને ભવિષ્યના સપના સાચા કરવા વારે વારે ભોગ બનવું જ પડે છે- આ સર્કસનો! તમે કોમ્પ્યુટર શટ ડાઉન કરો છો, પણ દિમાગમાં ઉઠેલા આ તોફાનને કેવી રીતે શટ ડાઉન કરશો?

દિમાગને બંધ કરવા નિરર્થક પ્રયાસ કરતા તમે લેબની બહાર આવો છો, રોજના રસ્તે પગ આમ જ વળી જાય છે.. અને અચાનક પહોંચી જાય છે એજ મિત્ર-મહેફિલમાં.. જેનાથી બચવા ભાગ્યા હતા!

“લુક હુ ઇઝ હિઅર! મિસ. સ્કોલર! ફાયનલી તમે ફ્રી થયા? સો, ટેલ અઝ આ સારી-ડે પર તમે અમને જોઈન કરશોને?”- એક મિત્ર પ્રેમથી પૂછી રહી, કે પછી પ્રેમ ચોપડીને કટાક્ષ કરી રહી!

“નાપ, શી ઇઝ ટોમ-બોય! શી કાન્ટ વેર સારી.. પુઅર ગર્લ. બોયઝ તો એને રોઝ કે ચોકલેટ્સ આપશે નહિ અને ગર્લ્સ ડોન્ટ કાઉન્ટ હર એઝ અ ગર્લ! એટલે શું કરે બિચારી? - સ્ટડીઝ ઇઝ એવરીથીંગ શી કેન ડુ! મિસ- બોરિંગ.”- તમે વીંધાઈ ગયા શબ્દ-કટાક્ષથી!

“બાય બહેનજી, તમને મોડું થઇ જશે! તમે એક્સ્પ્ર્સ ટ્રેનમાં તો જશો નહિ! બેટર યુ ડોન્ટ મિસ યોર વેરી મિડલ ક્લાસ મેમુ! બ્બાય!”- તમારા રિઝલ્ટથી જલતા અને કદાચ તમારી જાણી જોઈને અતડા રહેવાની વૃત્તિને તમારું અભિમાન ગણતા તમારા મેટ્સ ગણી ગણીને જાણે વાર કરી રહ્યા.

તમે એક મોટ્ટી મુસ્કાન આપીને કહ્યું-“ બાય ફ્રેન્ડ્સ! મેં નેક્સ્ટ વીકના બધા એસાઈન્મેન્ટસ કરી દીધા છે. સોમવારે તમે બધા કોપી કરી લેજો!” – કદાચ તમારી પાસે કરવા માટે, કહેવા માટે- આજ શબ્દો બચ્યા હતા!

દિલમાં ખુબ ચચર્યા મિત્રોના શબ્દો, પણ કદાચ ભીડ થી અલગ હોવા માટે કે જુદા રસ્તે ચાલવા માટે આટલું તો ભોગવવું જ પડતું હશે ને? અને ધીમે ધીમે રીક્ષા તરફ જઈ રહેલા તમે સામે દીવાલ પર લાગેલા “ડેયઝ સેલીબ્રેશન” ના પોસ્ટરને જોઈને અટકી જાવ છો! અંદરથી જાણે એક ટીનેજર આત્મા કકડી ઉઠે છે, જેને બીજી નોર્મલ યુવતીઓની જેમ સુંદર દેખાવવું છે.. જેને મિત્રોની સાથે કેન્ટીનમાં બેસી ગપ્પા મારવા છે.. જેને ત્રાંસી આંખે પોતાની તરફ જોઈ રહેલા પુરુષ-મિત્રની એ દ્રષ્ટિ થોડી ગમે છે અને એક એવરેજ ટીન-એજરની જેમ એ અનુભૂતિને ફીલ પણ કરવી છે! જે પોતાના એવરેજ લુક્સ માટે કોન્શિયસ છે જ છતાં રોઝ ડે પર જે એક રેડ-રોઝ કે એટલીસ્ટ પિંક રોઝ ઝંખે છે.. જેને ચોકલેટ ડે પર ડેરીમિલ્ક લઈને ફરતી બહેનપણીઓને જોઈને સહજ ઈર્ષ્ય થાય છે- ઉમર સહજ! જે આ ઉમરના એક નાજુક મોડ પર ઢગલો સહેલીઓ હોવા છતાં એક ખાસ મિત્ર- પુરુષ મિત્ર ઝંખે છે! જે...

“ના, આ બધા વિચારો વ્યર્થ છે! આ લાગણીઓ અને આ ઉમર સહજ તરંગો માટે તારી પાસે સમય નથી! તારા માટે ભણવું, કારકિર્દી બનાવવી, ખુબ મહેનત કરવું -એજ માત્ર ધ્યેય હોવું જોઈએ! તારા પરિવાર અને તને આર્થિક મદદ કરનાર દાનીઓનું તારા પર ઋણ છે- તારે નિભાવવું જ રહ્યું!”- દિમાગ દિલને ખખડાવે છે! અને દિલ ફરી કાયમની જેમ કોમામાં જતું રહ્યું બધા સપનાઓને લઈને!

***

ઘણા સપનાઓ જવાબદારીઓના ભાર હેઠળ કાયમ માટે દબાઈ જતા હોય છે!

“બુક વોર્મ”,”બોરિંગ”,”બહેનજી”, “ચતુર”.”ચંપક”,”દેસી”- જેવા લેબલ લઈને ફરતા તમારા મિત્રો પણ તમારા જેવીજ ઉમર સહજ લાગણીઓ ધરાવે છે અને તમરા જેવા જ તરંગી-સપ્તરંગી સપનાઓ જુએ છે!

જેમ ખુબ ગળ્યું ખાવાથી મોઢું અને સ્વાદ બગડે છે.. એમ જ - મિત્રતા માત્ર સાથે મળીને આનંદ કરવાનું જ નામ નથી! મિત્રની જવાબદારી, મુશ્કેલીઓ અને લાગણીઓને સાચવવું પણ મિત્રતા જ છે!

આર્થિક પરાવલંબન ઘણું ખરું લાગણીશીલ વિદ્યાર્થીઓને સ્વભાવથી વિપરીત શુષ્ક અને ઉમર કરતા વધુ મેચ્યોર બનાવી દે છે- જેને મિત્રોનો પ્રેમ અને લાગણીઓ નવપલ્લિત અને સ્વાભાવિક બનાવી શકે છે!

કટાક્ષ કે શબ્દ્પ્રહાર કરતા પ્રેમ અને લાગણીઓ વધુ અસરકારક છે- આવો આપણા સ્વજનો, સ્નેહીઓ અને મિત્રોને સ્વીકારીએ એમના સારા-ખરાબ બધા પાસાઓ સાથે. સ્વીકારીએ અને સહેજીને સુધારીએ એમની મર્યાદાઓ અને સ્વભાવગત-પરીસ્થિતિગત દોષોને, એમના ગુણો અને સિધ્ધિઓ જેટલીજ સહજતા અને આનંદથી!   

અને યાદ રાખીએ કે... દાન સાર્થક માત્ર ત્યારેજ થાય છે જયારે એ ગુપ્ત રહે કે કોઈ દેખાડા વિના કરવામાં આવે! દાન લેનારને બોજા હેઠળ અને શરમમાં રાખી આપવામાં આવનાર નાણાકીય મદદ દાન નહિ પરંતુ – માનસિક વ્યભિચાર છે!